Nederlandse volksmuziek

De Nederlandse volksmuziek is voor veel mensen tegenwoordig niet echt bekend. Maar wat voor muziek is dit nu eigenlijk? Er zijn twee soorten: volksmuziek die in Nederland gespeeld wordt en volksmuziek die haar oorsprong in Nederland vindt. De volksmuziek die je hier hoort, heeft veel invloeden uit landen als Duitsland en Engeland. Ook met de volksmuziek uit Frankrijk zijn er duidelijke overeenkomsten.

De Nederlandse (en buitenlandse) volksmuziek is bovendien onlosmakelijk verbonden met dans. Ook vandaag de dag zijn er door het hele land dansgroepen te vinden die de traditionele dansen beoefenen, vaak in klederdracht en met live muzikanten.

Instrumenten in de volksmuziek

Wat maakt Nederlandse volksmuziek nu zo anders dan andere muziek? Als eerste moeten we dan kijken naar de instrumenten die gebruikt worden. De viool en de fluit hoor je bijvoorbeeld weinig in de liedjes die de Top 40 bereiken, terwijl ze in de volksmuziek een hoofdrol spelen.

Ook wordt er in de Nederlandse volksmuziek veel gebruikgemaakt van de trekharmonica, door sommigen ook wel trekzak genoemd. Dit instrument werd in de 19e eeuw erg populair in Nederland, en ook uit de Ierse volksmuziek is de trekzak niet meer weg te denken. Wie verder wil kijken dan de trekzak, vindt in Nederlandse instrumenten: van hommel tot draaiorgel meer over de hommel, de draailier en de rommelpot.

Wat mag er niet ontbreken?

Welke elementen kunnen er echt niet ontbreken aan een Nederlands volksmuziekstuk? We zetten ze even op een rij:

• de viool
• de trekzak
• de fluit

Volksmuziek of volksliedjes?

Volksmuziek en volksliedjes worden nogal eens met elkaar verward. Bij volksmuziek draait het om de muzikanten, de instrumenten en de dans. Bij volksliedjes gaat het vooral om de tekst. Die liedjes worden door het volk doorgegeven, zijn makkelijk te onthouden en vaak weet niemand meer wie ze ooit verzonnen heeft.

Een bekend volksliedje is bijvoorbeeld "Altijd is Kortjakje ziek". Dit liedje over Kortjakje, die door de week ziek is maar op zondag wel naar de kerk gaat, gaat waarschijnlijk terug tot de 18e eeuw. Vandaag de dag zingen kinderen het nog steeds mee, op dezelfde melodie die in het Engels bij "Twinkle, twinkle, little star" hoort. Binnen de volksliedjes bestaan veel verschillende soorten: ook kerstliedjes en slaapliedjes vallen eronder.

Wil je weten hoe het genre zich verder ontwikkelde, van middeleeuwse ballades tot het levenslied? Lees dan De evolutie van Nederlandse volksmuziek.